Hulpmiddelen

Bij de aftrek van uitgaven voor hulpmiddelen geldt als wettelijke voorwaarde dat ze ‘van zodanige aard zijn dat zij hoofdzakelijk door zieke of invalide personen worden gebruikt’. Ook aanpassingen die aan deze voorwaarde voldoen, gelden als hulpmiddelen.

De rechter heeft bepaald dat de wettelijke term ‘hoofdzakelijk door zieke of invalide personen gebruikt’ betekent dat ze voor 70% of meer gebruik worden door mensen met een handicap of ziekte. De Belastingdienst heeft dit criterium onlangs verder uitgelegd in een officieel standpunt.

Algemeen gebruikelijke spullen zijn daardoor niet aftrekbaar. Ook niet als je ze wel speciaal vanwege je ziekte of beperkingen hebt aangeschaft. Voorbeelden van kosten voor hulpmiddelen die niet aftrekbaar zijn: speciale crème, zeep of shampoo, elektrische fiets, sta-op stoel, elektrisch verstelbare bedbodem, airconditioning of een algemeen alarmsysteem.

Maar: heb je kosten gemaakt voor het aanpassen van dergelijke hulpmiddelen en gaat het om aanpassingen die noodzakelijk zijn vanwege je ziekte of beperkingen, dan zijn de kosten voor die aanpassingen wel weer aftrekbaar.

In principe zijn de kosten voor hulpmiddelen die voor meer dan 70% door mensen met een handicap of ziekte gebruikt worden dus aftrekbaar als zorgkosten. Helaas heeft de wetgever veel hulpmiddelen vervolgens weer uitgezonderd van de aftrek. Verderop vind je daar meer informatie over.

Wel aftrekbaar
Niet aftrekbaar
Afschrijven of in één keer aftrekken
Aanpassingen

Wel aftrekbaar

Voor hulpmiddelen die nog wel aftrekbaar zijn, gelden de volgende regels.

  • Is de vergoeding vanuit de basisverzekering of aanvullende verzekering aan een maximum gebonden, dan kun je alleen de meerkosten aftrekken als zorgkosten. Het moet dan wel gaan om meerkosten die noodzakelijk zijn voor een goed functionerend hulpmiddel. Meerkosten omdat je graag een mooier hulpmiddel wilt, of in een andere kleur, zijn niet aftrekbaar. Uitzondering op deze regel zijn de meerkosten voor pruiken en haarwerken. De wetgever heeft ervoor gekozen om deze meerkosten aan te merken als ‘eigen bijdrage’. Daardoor zijn de meerkosten voor pruiken en haarwerken niet aftrekbaar.
  • Uitgaven voor bruggen die de tandarts of orthodontist heeft aangebracht (inclusief de bijbehorende kronen of implantaten), worden aangemerkt als hulpmiddelen en zijn daardoor aftrekbaar. Dat geldt overigens niet voor kronen op zich – die zijn aftrekbaar als geneeskundige hulp.
  • Huurde je een hulpmiddel waarvan de kosten aftrekbaar zijn, dan is ook die huur aftrekbaar.
  • Als de kosten voor een hulpmiddel aftrekbaar zijn, dan zijn ook de kosten voor het gebruik van dat hulpmiddel aftrekbaar. Denk aan stroomkosten of kosten voor onderhoud, reparaties en verzekeringen. Je moet al deze kosten natuurlijk wel goed kunnen onderbouwen.

Wel aftrekbaar zijn bijvoorbeeld de kosten voor een postoperatieve bh, een draagbare medicijnkoeler, een stomadouche, een bril met prismaglazen bij de ziekte van Ménière, een dyslexiebril, speciale software bij dyslexie of een Innowalk (sta orthese), aldus de Belastingdienst. Ook de kosten voor een handbike die je aan je rolstoel koppelt, zijn aftrekbaar.

Ik draag een alarmsysteem. Als ik een epileptische aanval voel aankomen, kan ik met één druk op de knop een seintje geven aan de zorgcentrale, zodat ze me snel kunnen komen helpen. Mijn zorgverzekeraar vergoedt dit niet. Kan ik de kosten hiervoor aftrekken?

Ja, dat kan. Het alarmsysteem dat je gebruikt is geen ‘algemeen gebruikelijk’ systeem, maar speciaal ontworpen voor mensen met epilepsie. Je draagt de kosten zelf. Je voldoet dus aan alle voorwaarden voor de aftrek.

Zijn de kosten voor incontinentiemateriaal aftrekbaar? Mijn zorgverzekeraar vergoedt wel een deel, maar dat is niet genoeg. Wij hebben veel meer nodig. Dat bestellen we online bij de leverancier zelf.

In principe zijn de kosten voor medisch incontinentiemateriaal dat niet vergoed door de zorgverzekeraar aftrekbaar als zorgkosten (onderdeel hulpmiddelen). Immers, medisch incontinentiemateriaal wordt (voor meer dan 70%) gebruikt door mensen met een aandoening en heeft voor anderen weinig tot geen betekenis. Maar let op: het moet wel gaan om medisch incontinentiemateriaal, zoals je dat bijvoorbeeld ook voorgeschreven krijgt van de huisarts. Eenvoudige inleggers (of vergelijkbare producten, zoals absorberend ondergoed) die je gewoon in de supermarkt kunt kopen zijn zo algemeen gebruikelijk, dat ze niet voldoen aan de eis dat ze voornamelijk door mensen met een ziekte of beperking gebruikt worden. De kosten voor deze materialen kun je dus niet aftrekken als zorgkosten. Ook niet als je ze wel degelijk gebruikt vanwege je aandoening. Dat is door de Belastingrechter vastgesteld.

Ik heb een spierziekte, waardoor ik niet zelfstandig kan ademen. Ik word thuis mechanisch beademd. Dat kost veel stroom. Van mijn zorgverzekeraar krijg ik een tegemoetkoming in de stroomkosten, maar die dekt niet alle kosten. Kan ik de extra kosten aftrekken?

In principe moet je zorgverzekeraar deze stroomkosten volledig vergoeden. Er komen dan geen kosten voor jouw eigen rekening en die hof je dus ook niet af te trekken. Alleen als je kunt aantonen dat jouw kosten hoger zijn dan de vergoeding die je krijgt en je zorgverzekeraar weigert om die meerkosten te vergoeden, kun je ze aftrekken als gebruikskosten voor een hulpmiddel.

Ik heb een hulphond. Kan ik de kosten voor die hond aftrekken?

Dat hangt ervan af. Een ADL-hulphond valt onder de basisverzekering voor zorgkosten. Als je voor zo’n hond in aanmerking komt, krijg je de aanschaf en de trainingen in principe volledig vergoed. Bovendien krijg je een tegemoetkoming in de kosten voor levensonderhoud en (medische) verzorging. Alleen als de noodzakelijke kosten voor de hond hoger zijn dan die tegemoetkoming, kun je die meerkosten aftrekken.

Niet aftrekbaar

De volgende hulpmiddelen zijn niet aftrekbaar.

  • Hulpmiddelen die niet voornamelijk (voor meer dan 70%) door mensen met een handicap of ziekte worden gebruikt. Daardoor zijn bijvoorbeeld de kosten voor een sta-op-stoel niet aftrekbaar.
  • Hulpmiddelen die ‘in het pakket’ zitten bij je zorgverzekeraar (Zorgverzekeringswet) of bij de gemeente (Wmo) zijn niet aftrekbaar. Ook niet als je ze zelf hebt gekocht, zonder aanspraak te maken op een vergoeding of een verstrekking.
  • Eigen betalingen, eigen bijdragen of eigen risico’s voor hulpmiddelen die je krijgt (of had kunnen krijgen) van de zorgverzekeraar of de gemeente zijn niet aftrekbaar. Ook niet als die eigen bijdrage zo hoog is, dat je ervoor hebt gekozen om een hulpmiddel zelf te kopen.
  • Betrek je hulpmiddelen bij een leverancier die geen overeenkomst heeft met jouw zorgverzekeraar, dan betaal je een gedeelte van de kosten zelf. Die meerkosten zijn niet aftrekbaar.
  • Eenvoudige hulpmiddelen ter ondersteuning van het gezichtsvermogen zijn niet aftrekbaar. Denk aan een bril, contactlenzen en vloeistoffen.
  • Hulpmiddelen ter ondersteuning van het lopen zijn niet aftrekbaar. Denk aan elleboogkrukken, gipssteunen, looprekken, okselkrukken, onderarmschaalkrukken, rollators of loophulpen met drie of vier poten.
  • Rolstoelen en scootmobielen zijn niet aftrekbaar. Ook de kosten voor stroomverbruik, verzekeringen, onderhoud en reparaties aan elektrische rolstoelen en scootmobielen zijn niet aftrekbaar.
  • De kosten voor woningaanpassingen zijn niet aftrekbaar. Ook verhuiskosten zijn niet aftrekbaar.
  • Extra stookkosten zijn niet aftrekbaar, ook niet als je aantoonbaar extra stookt vanwege je ziekte of beperking.

Gehandicaptenvoertuigen
Ook de kosten voor gehandicaptenvoertuigen (zoals de Canta) zijn niet aftrekbaar. Dat komt doordat de belastingrechter meegaat in het argument van de Belastingdienst, dat gehandicaptenvoertuigen ook veelvuldig (in ieder geval voor meer dan 30%) gebruikt worden door mensen zonder beperkingen.

Op advies van mijn oogarts heb ik een speciale bril aangeschaft om te voorkomen dat mijn toch al slechtziende ogen nog verder achteruitgaan. Zijn de kosten voor deze bril aftrekbaar?

Ja, dat zijn ze. Het gaat niet om een gewone bril ‘op sterkte’, maar om een medisch noodzakelijk hulpmiddel, dat alleen wordt voorgeschreven aan mensen met een oogaandoening en dat dient om te voorkomen dat je ogen verdere schade oplopen. De rechter heeft bepaald dat kosten voor deze brillen aftrekbaar zijn als zorgkosten.

Ik ben gedeeltelijk kleurenblind. Om kleuren goed te kunnen zien, heb ik een bril nodig met speciale filterglazen. Die gebruik ik bij mijn werk in de elektrotechniek, om de kleuren van stroomkabels beter te kunnen zien. Mensen zonder mijn beperking hebben niks aan die bril. Zijn de kosten voor deze bril aftrekbaar?

Helaas, dat zijn ze niet. Je bril dient ter ondersteuning van het gezichtsvermogen. Zulke brillen zijn uitgezonderd van de aftrek van zorgkosten. Dat heeft de Belastingdienst onlangs nog eens nadrukkelijk vastgesteld.

Mijn partner heeft epilepsie. Ze heeft al meerdere aanvallen gehad. Om te voorkomen dat er ongelukken gebeuren, hebben we voor haar een elektrische driewielfiets gekocht, met aanvaldetectie. Alles op maat voor haar gemaakt. De gemeente wil de fiets niet vergoeden omdat ze tot nu toe nog geen aanval heeft gehad op de fiets. Maar dat willen wij natuurlijk niet afwachten. Kan ik de kosten voor die fiets aftrekken als zorgkosten?

Ja. Een driewielfiets voor volwassenen wordt vrijwel alleen gebruikt door mensen met een beperking. In principe is hier dus aftrek voor mogelijk. Het moet dan wel duidelijk zijn dat je partner deze fiets, inclusief de elektrische trapondersteuning, nodig heeft vanwege haar beperkingen.

Is de eigen betaling voor een gehoorapparaat aftrekbaar?

Dat hangt ervan af. Bij de verstrekking of vergoeding van gehoorapparaten door de zorgverzekeraar geldt een eigen bijdrage van 25%. Die eigen bijdrage is niet aftrekbaar. Maar gaat het om de extra kosten voor een apparaat dat duurder is dan wat de zorgverzekeraar vergoedt en heeft die meerprijs te maken met functionele eisen (beter horen of beter dragen), dan zijn die meerkosten wél aftrekbaar.

Een voorbeeld. Stel, je hebt een apparaat gekozen dat € 2.400 kost, omdat je met dat apparaat echt beter kunt horen. De zorgverzekeraar vergoedt maar tot een bedrag van € 1.600 (vóór de aftrek van de 25% eigen bijdrage en het eigen risico). Je betaalt dan zelf:
– Het eigen risico in de zorgverzekering van € 385. Dit bedrag kun je niet aftrekken.
– Een eigen bijdrage van 25% van € 1.600 = € 400. Dit bedrag kun je niet aftrekken.
– De meerkosten boven de € 1.600 = € 800. Dit bedrag kun je wel aftrekken.

Gemak dient te mens. Zeker als je een handicap hebt, zoals ik. Daarom maak ik graag gebruik van gadgets die je leven comfortabeler maken. Ik heb bijvoorbeeld een robot die mijn huis stofzuigt. Die zoemt zachtjes door mijn huis, zuigt de boel, leegt zichzelf als dat nodig is en houdt zelf in de gaten of ‘ie weer opgeladen moet worden. In de tuin scharrelt ook zo’n apparaat rond, om het gras te maaien. Scheelt behoorlijk in de kosten voor huishoudelijke hulp, want zelf kan ik dat allemaal niet. Kan ik de aanschaf van deze hulpmiddelen aftrekken?

Helaas niet. De Belastingdienst beschouwt deze technische snufjes als ‘algemeen gebruikelijk’. Ze worden niet alleen gebruikt door mensen met een handicap of ziekte, maar ook door anderen. Daardoor zijn de kosten niet aftrekbaar.

Jammer! Ik overweeg namelijk de aanschaf van een robotarm, die mij helpt met eten. Ik verwacht niet dat mijn verzekeraar hiervoor gaat betalen. Kan ik die kosten ook niet aftrekken?

Toch wel. De kosten voor zorgrobots, die alleen door mensen met een handicap of ziekte gebruikt worden, zijn namelijk wél aftrekbaar.

Ik lease mijn hulpmiddel bij de leverancier. Maakt dat nog uit voor de aftrekbaarheid?

Nee. Bij bruikleen of lease van een hulpmiddel gelden dezelfde regels als bij verstrekking of vergoeding, zo heeft de Belastingdienst vastgesteld.

Afschrijven of in één keer aftrekken

Je hoeft een hulpmiddel over het algemeen niet af te schrijven. Je mag de kosten dus in één keer aftrekken, ook als het gaat om grote bedragen. Daarbij geldt wel als eis dat het hulpmiddel als het eenmaal gebruikt is, geen handelswaarde meer heeft. Dat is over het algemeen het geval als de hulpmiddelen specifiek op maat zijn gemaakt of zijn aangepast aan jouw situatie.

Heeft een hulpmiddel nadat je het in gebruik hebt genomen nog wel handelswaarde, dan moet je het afschrijven. Daarbij geldt over het algemeen een termijn van vijf jaar, met een restwaarde van 10%.

Ik heb thuis een speciaal volledig elektrisch verstelbaar ziekenhuisbed, met alles erop en eraan. Dat bed is vergoed via de zorgverzekering. Maar ik logeer elke maand een week bij mijn zus, dus daar heb ik ook zo’n bed nodig. De verzekering vergoedt dat niet. Kan ik zo’n bed zelf aanschaffen en de kosten aftrekken?

Ja, dat kan. Een ziekenhuisbed is een hulpmiddel dat voor 70% of meer door mensen met een ziekte of beperking wordt gebruikt. Dat geldt overigens niet voor gewone bedden met een elektrisch verstelbare bedbodem – ook niet als die een stukje omhoog en omlaag kunnen. Zulke bedbodems zijn inmiddels algemeen gebruikelijk – heel veel mensen kopen ze, uitsluitend vanwege het comfort.

Let op! Een ziekenhuisbed gaat jaren mee en houdt al die tijd ook handelswaarde. Daarom moet je het afschrijven. Alleen de afschrijving is aftrekbaar.

Aanpassingen

De kosten voor veel hulpmiddelen zijn niet aftrekbaar. Maar als jouw spullen (hulpmiddelen of gewone gebruiksvoorwerpen) aangepast moeten worden vanwege je ziekte of beperkingen, dan zijn die kosten voor die aanpassingen wel aftrekbaar. Het moet dan wel gaan om aanpassingen die voor meer dan 70% door mensen met een handicap of ziekte gebruikt worden.

-> Lees meer over de aftrek van kosten voor aanpassingen.

Alle informatie in deze rubriek gaat over het belastingjaar 2025. De aangifte inkomstenbelasting over dat jaar start op 1 maart 2026.